Kadınçayırı Tabiat Parkı

KADINÇAYIRI TABİAT PARKI:

Çankırı ili Ilgaz ilçesi sınırları içerisinde bulunan Ilgaz Kadınçayırı Tabiat parkı yeşil alanlar açısından oldukça zengin olan Çankırı İl Merkezi’nin kuzeyinde, fauna zenginliğiyle ön plana çıkmaktadır. 05.09.2012 tarihinde Tabiat Parkı olarak ilan edilen alan Ilgaz İlçesi Kadınçayırı mevkiinde bulunmaktadır. Tabiat parkının alanı 422 hektardır.

Tabiat Parkı alanı Çankırı Ilgaz Kadınçayırı -Yıldıztepe Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi içinde yer almaktadır ve bu kapsamda Tabiat Parkı alanının doğusunda projelendirilen 1. Etap İmar Planı kapsamında yatırımları devam eden Yıldıztepe Mevkiine çok yakın bir mesafededir. Ayrıca, Tabiat Parkı’nın kuzeybatısında, alana yaklaşık 10 km mesafede bulunan Ilgaz Dağı Milli Parkı içinde Türkiye’nin önemli kayak merkezlerinden biri yer almakta olup, bu alan özellikle kış turizmi açısından gelişmiş bir alandır.

Kadınçayırı Tabiat Parkı sınırları içerisinde kırsal anlamda köy veya yayla ölçeğinde herhangi bir yerleşme dokusu bulunmadığından, “kültürel kaynak değerleri” anlamında geleneksel doku ve yerel mimari özelliklerinden bahsetmek mümkün değildir. Bu nedenle çalışma sahası Tabiat Parkı’nın yakın çevresinde yer alan Cömert Köyü ve Mülayim yaylası ölçeğinde incelenmiştir.

Tabiat Parkı içinde herhangi turizm faaliyeti bulunmamakla birlikte, içinde bulunduğu bölgenin turizm ve rekreasyon açısından çekim merkezlerine oldukça yakın bir konumdadır. Bu konumu ve sahip olduğu kaynak değerleri ile Tabiat Parkı, yakın çevresi ve Çankırı için bir çekim merkezi olma potansiyeline sahiptir.

ULAŞIM:

Tabiat Parkı, ülke karayolu ulaşım ağına, Çankırı ve Kastamonu’dan D765 numaralı Çankırı-Kastamonu Devlet Karayolu ile bağlanmaktadır.

Tabiat Parkı’na güneyden ulaşım Çankırı İli, Ilgaz İlçesi üzerinden Çankırı-Kastamonu Devlet Karayolu ile sağlanmaktadır. Tabiat Parkı’na en yakın ilçe merkezi Ilgaz’dır. Çankırı-Ilgaz arası 49,5 km.’dir. Ilgaz ilçesinden Çankırı-Kastamonu Devlet Karayolu üzerinde yaklaşık 13,6. kilometresinde Mülayim Yenice Köyü yakınlarındaki yol ayrımından sonra 3 km. dolgu toprak yol ve 600 m. uzunluğunda, 8 m. genişliğindeki stabilize yol takip edilerek toplam 3,5 km. sonra Tabiat Parkı’na ulaşılmaktadır. Kavşaktan itibaren yaklaşık 500 m. sonra yer alan Cömert (Çomar) Köyü kavşağı geçilmektedir. Tabiat Parkı ile Cömert Köyü arasındaki mesafe 4 km.’dir. Bu güzergah Tabiat Parkı ulaşımında kullanılan ana güzergahtır.

Tabiat Parkı’na kuzeyden (Kastamonu tarafından) ulaşım yine Çankırı-Kastamonu Devlet Karayolu kullanılarak Kastamonu’dan yaklaşık 55 km sonra ulaşılan Mülayim Yenice Köyü yakınlarındaki aynı yol ayrımından aynı dolgu toprak yol ve stabilize yol ile Tabiat Parkı’na ulaşım sağlanmaktadır.

Ayrıca, Tabiat Parkı alanına, bu ulaşım güzergahı dışında, yine Çankırı-Kastamonu Devlet Karayolunun farklı noktalarından ayrılarak, alanın kuzeybatısından, kuzeyinden, kuzeydoğusundan ve doğusunda: Kısar Dere’nin Tabiat Parkı sınırıyla kuzeydoğuda kesiştiği noktadan ve güneyinden ulaşım mümkündür.

Çankırı-Kastamonu Devlet Karayolu üzerinde Derbent Tesislerinin güneyinden doğuya ayrılan iki adet toprak orman yolu ile Tabiat Parkı’na alanına kuzeybatısından ulaşmak mümkündür. Bu iki yol Tabiat Parkı yakınlarında birleşerek Tabiat Parkı alanına giriş yaparlar.

Ayrıca bu yollardan güneyden kalan yol, yine Cömert Köyü üzerinden geçerek, inşaatı devam eden karayolları tünel girişi yakınından devam eden, Kızılyalak Dere’ye paralel uzanan bir diğer orman yolu ile Kızılyalak Dere üzerinde birleşir. Alana, bu güzergah üzerinden de ulaşmak mümkündür.

KAYNAK DEĞERLER:

Flora (Bitki Örtüsü)

Flora; Belirli bir coğrafi alanda veya bölgede doğal olarak yaşayan tüm bitkilerin belirli bir sistematik düzene göre hazırlanmış olan listesine, o alanın / bölgenin florası adı verilir. Ağrı Dağı Florası, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Florası, Türkiye Florası gibi. Flora terimi daha çok Tohumlu Bitkiler ve Eğreltiler için kullanılmaktadır. Bir yerin diğer bitki grupları için ise daha özel tanımlama yapılır. Liken florası, karayosunu florası, mantar biotası vb. ifadeler kullanılır.

Floristik Değerlendirme

Proje kapsamında gerçekleştirilmiş olan arazi gözlem ve literatür çalışmaları sonucunda Eğrelti ve Tohumlu Bitkilerden 51 familyaya ait 147 cins ve bu cinslere ait toplam 211 adet bitki taksonu belirlenmiştir. Bunlardan 23'ü cins düzeyinde, 48 adedi ise tür ve tür altı takson düzeyinde teşhis edilmiştir. Bu türler bilimsel adları, Türkçe adları ve familya adları ile birlikte (familya adlarına göre alfabetik) listelenmiştir (Tablo 21,). Bu tablodaki taksonlardan 45'i endemiktir (Tablo 22). Endemik taksonların yaklaşık üçte biri Ilgaz, Çankırı ve yakın çevresinin özellikleriye adlandırılmış olan bölgesel endemiklerdir (... ilgazense, paphlagonica, germanicopolitana, amasiensis, bithynica, ancyrensis vb.). Liste, IUCN tehlike kategorileri (Red Data Book) bakımından da değerlendirilmiş olup tabloda işlenmiştir. Taksonların hangi fitocoğrafik bölge elementi olduğu da tabloda vurgulanmış olup, gözlem yapılan taksonlar da ayrı bir sütunda işaretlenmiştir.

Araştırılan literatür verilerine göre, Çankırı ili ile ilgili yapılmış bazı araştırma sonuçlarından genel floristik bilgilere ulaşılmasına rağmen, Kadınçayırı Tabiat Parkı flora ve vejetasyonunu ortaya koyan spesifik ve kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Raporda listelenmiş olan bitkiler, kısa süre içerisinde gerçekleştirilmiş olan arazi gözlemleri, çekilen fotoğraflar ve alınan notlar baz alınarak gerçekleştirilen teşhisler sonucu ve literatürden yararlanılarak oluşturulmuştur. Tablo 23’de Tabiat Parkı ve yakın çevresinde gözlemlenen floristik listesi verilmektedir. Alanda daha uzun süreli ve 4 mevsimi de kapsayacak şekilde bir floristik çalışma yapılmasıyla gerçek potansiyelinin daha iyi bir şekilde ortaya çıkacağı ve tür sayısı ve koruma statüleri bakımından daha zengin bir florasının (tohumlu bitkiler, eğreltiler, karayosunları, likenler, mantarlar bakımından) olduğu göz önüne serilebilecektir.

Flora Açısından Önemli Alanlar

Kadınçayırı Tabiat Parkı içerisinde çoğunlukla iğne yapraklı (ibreli) saf veya karışık ormanlar, ıslak ve kuru çayırlar, akarsu ekosistemi, akarsu kenarı fundalık - çalılık ekosistemi ile küçük bir alanda bataklık - turba ekosistemi gözlemlenmiştir. Bu ekosistemlerin birbiriyle geçişim içerisinde olduğu bazı alanlarda yaprak döken çalı ve ağaçlar da gözlemlenmiştir. Bu şekliyle büyük ölçüde karasal, bir kısmı da akarsu, ıslak mera ve bataklık şeklinde kendini gösteren zengin bir ekosistem örüntüsü-işbirliği görülmektedir. Orman alanları, sucul ekosistemler, çayırlık alanlar ve çalılık formasyonları, nemli, dik vadilere sahip olan orman içindeki ve açık alanlardaki ince akarsu kollarının varlığı bu türden ekosistemlere uyum sağlamış bitki ve hayvan türleri bakımından önem arz etmektedir. Tohumlu bitkilerin yanı sıra bu ekosistemler içerisindeki nemli-gölgeli ve organik madde bakımından zengin habitatlarda birçok karayosunu, mantar ve liken türü de kendisine yaşama ortamı bulabilmiştir.

Çankırı ili sınırları içerisindeki bu alan, gerek konumu, gerek barındırdığı ekosistem ve habitat zenginliği, gerekse içerdiği biyolojik çeşitlilik bakımından ender kalan doğal kaynaklardan birisi olma özelliğini taşımaktadır. Alandaki dere ıslahı ve rekreasyonel-ateşli piknik bölgesi faaliyetlerinin verdiği tahribat daha şimdiden gelecekle ilgili kaygıları arttırmıştır. Sürdürülebilir olmayan yöntemlerle ve koruma-kullanma dengesi gözetilmeksizin mesire yeri olarak değerlendirildiği görülen bu alan, gerçekleştirilen bazı faaliyetler ve tahribatlara rağmen kendini yenileme potansiyeline sahiptir.

Fauna (Hayvanlar)

Gelişme Planı kapsamında alanın faunistik açıdan değerlendirilmeler yapılmıştır. Bu proje ile Kadınçayırı Tabiat Parkı sahasının insan kullanımına açılması ve kalıcı yapıların inşa edilmesi planlanmaktadır. Bu yapıların ve insan faaliyetlerinin alanın doğal yapısına, yaban hayatının ve ekosistemin sürdürülebilirliğine olan etkileri ve doğuracağı sonuçlar dikkate alınması gereken önemli bir konudur.

Kadınçayırı Tabiat Parkı doğal orman ekosistemi ile yaban hayatı açısından korunmuş bir coğrafya içindedir. Ayrıca, bulunduğu coğrafik alan itibari ile zoocoğrafik, biyolojik çeşitlilik ve Yaban hayatı açısından önemli rolü olan bir alandır.

Tabiat Parkı’nın hemen yakınında bulunan Ilgaz Dağları Milli Parkı ve Ilgaz Yaban Hayatı Geliştirme Sahası (YHGS) ise devamlılık arz eden ekosisteme sahip olması bu alanda yapılacak yapıların ve artacak insan faaliyetlerinin kısa ve uzun vadede Milli Park ve Yaban Hayatı Geliştirme Sahasına da yansıyabileceği ihtimali yüksektir.

Bu çalışmanın amacı; Kadınçayırı Tabiat Parkı olarak belirlenen alandaki önemli fauna elamanlarının varlığı, alan içindeki muhtemel dağılımları ve yoğunluklarını tespit etmektir. Ayrıca yapılacak olan kalıcı yapılar ve insan faaliyet alanları ile faunanın ilişkisi hakkında araştırma yapmak, muhtemel sorunları ortaya koymak ve çözüm önerileri sunulmaktadır.

Özet olarak Parkın ana kaynak değeri; Orman ekosisteminin, ekolojik, biyolojik, jeolojik, jeomorfolojik ve peyzaj kaynak değerlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak. Gelişme planında belirtildiği üzere Kadınçayırı Tabiat Parkı ve Yakın Çevresine 211 adet floristik, 45 Adet endemik bitki türü vardır. Yine Gelişme planında belirtildiği üzere; 5 Adet İki Yaşamlı tür, 12 Adet Sürüngen tür, 28 Adet Memeli tür, 42 Adet kuş türün vardır.

ALANDAKİ TESİSLER:

Giriş kontrol, kafeterya ve Kaytel (Zipline) Özel sektör tarafından işletilmekte olup. Ayrıca alanda 7 adet kır evi, idare ve ziyaretçi merkezi ile kır lokantası bulunmaktadır. Piknik alanında Bay ve Bayan Mescidi, Bay Bayan ve Engelli WC. 2 adet bulaşık yıkama ünitesi mevcuttur.

AKTİVİTELER:

Kadınçayırı Tabiat Parkı bu rekreasyonel aktivitelerin (çadırlı kamp, fotoğraf çekimi, bitki ve hayvan inceleme, sportif faaliyetler, piknik) gerçekleştirilmesini sağlayacak doğal kaynak değerlerinin birçoğuna sahiptir. Özellikle Gök Dere’nin iki kenarındaki ve Yarpınar mevkiindeki geniş çayırlıklar rekreasyonel aktiviteler için uygundur. Tabiat Parkı sınırları içerisinde düzenli bir rekreasyonel faaliyet bulunmamakla birlikte yöre halkı sahayı günübirlik piknik amacıyla kullanmaktadır.  Ayrıca Doğa yürüyüşü ve dağ bisikleti sporu yapılabilir.

İLETİŞİM:

Müstecir: Ilgaz Dağı Turizm AŞ. 

İletişim  : 0537 302 85 98 (Rahim YAYLACI)